و او را نيفكنند * ( وَلا يَأْتِينَ بِبُهْتانٍ ) * و نيايند بدروغى كه از روى جهل * ( يَفْتَرِينَه ) * بر بافته باشند * ( بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ ) * ميان دستها و پايهاى خود در اين كنايت است از فرزندى كه بدروغ بر شوهر خود بندند چه بطن كه ميان هر دو دست است برداشته است ولد را و فرج كه ميان هر دو پايها است از او ولد حاصل گشته مراد آنست كه فرزند حرامزده نيارند و بدروغ اسناد آن به شوهر خود نكنند يا ذكر بين ايديهن و ارجلهن باعتبار آنست كه چون فرزند متولد مىشود مادر او را در دست و پاى خود آورده مىپرورد و نزد بعضى مراد قذف محصناتست و اضافه اولاد بازواج و غير آن از اقسام كذب * ( وَلا يَعْصِينَكَ ) * و عاصى نشوند در تو * ( فِي مَعْرُوفٍ ) * در كردار نيكو كه بايشان امر كنى تسميه آن معروف به جهت آنست كه عقل معترفست به آن به جهت عظم حسن آن و تقييد بمعروف با آنكه رسول امر نميكند مگر به آن تنبيه است بر آنكه جايز نيست طاعت مخلوق در معصيت خالق و مفسران در تعريف تفسير معروف در اين مقام خلاف كرده‌اند بعضى گفته‌اند كه مراد هر چيزيست كه موافق طاعت خدا باشد و نزد بعضى ديگر مراد آنست كه با هيچ مردى غير محرم در خلوت ننشينند و ابن زيد بر اينست كه نوحه نكنند و جامه ندرند و موى نكنند و روى نخراشند و سر بتراشند و سليطه نباشند و شعر نخوانند و با نامحرم سخن نكنند و با ايشان ننشينند و تفسير اول اوليست به جهت عموم و شمول لفظ حاصل كه حق سبحانه ميفرمايد كه اى محمد چون زنان با اين شرايط با تو بيعت كنند * ( فَبايِعْهُنَّ ) * پس بيعت كن با ايشان و ضامن ثواب ايشان شو در وفا نمودن به اين شروط بخارى در صحيح خود آورده كه زهرى از عروة و عروة از عايشه روايت كرده كه بيعت حضرت پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم با زنان بسخن بود و دست آن حضرت دست هيچ زن را مس نكرده و قولى آنست كه زنان دست در قدح آب فرو بردند و بعد از آن آن حضرت دست مبارك خود را در آن آب فرو برد و از شعبى منقولست كه بيعت ايشان از وراى ثياب بود به اين وجه كه آن حضرت جامه بر سر دست خود انداخت و با ايشان مبايعه فرمود او بعضى ديگر گفته‌اند كه رسول جامهء در ميان خود و آن زنان بينداخت و يك سر آن را در دست خود گرفت و يك سر ديگر زنان در دست گرفتند و بيعت كردند و در روايت ديگر آمده كه اميه خواهر خديجه را فرمود كه تا بيعت از زنان فرا گرفت * ( وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّه ) * و طلب آمرزش كن براى آن زنان مبايعه از خداى از آنچه كرده‌اند در حالت كفر * ( إِنَّ اللَّه غَفُورٌ ) * بتحقيق كه خداى آمرزنده است گناهان كسانى را كه بيعت كنند * ( رَحِيمٌ ) * مهربان برايشان كه توفيق ايمان و توبه داده بزرگى فرمود كه مردم ميگويند كه رحمت